Chondromalacja rzepki – fizjoterapia metodami klasycznymi i innowacyjnymi

30 grudnia 2023

Rzepka stosunkowo często ulega kontuzjom, ponieważ na co dzień narażona jest na duże przeciążenia. Jednym z dosyć powszechnych schorzeń jest chondromalacja rzepki. Fizjoterapia jest w przypadku tego urazu kluczowym elementem terapii, ale innowacyjne metody rehabilitacji mogą wesprzeć leczenie już od początku.

Rzepka i chondromalacja rzepki

Chondromalacja rzepki, czy też rozmiękanie chrząstki stawowej rzepki, to proces niszczenia jej przez różne czynniki. W naturalnym procesie ścieranie chrząstki jest równoważone przez jej odbudowę. Kiedy jednak ścieranie jest intensywniejsze, pojawiają się uszkodzenia, które mogą być nieodwracalne.

Rzepka jest bowiem trzeszczką (kością heterotopową) w stawie rzepkowo-udowym, pod ścięgnem mięśnia czworogłowego uda. Służy ochronie struktur kolana, amortyzacji, odciążeniu i wzmocnieniu zarówno stawu, jak i mięśnia – jest więc dość mocno obciążana na co dzień. Przy braku ochrony w postaci chrząstki można ją bardzo łatwo niszczyć.

Chondromalacja rzepki - ból kolana

Chondromalacja rzepki – stopnie

Kiedy mowa o dolegliwościach pogłębiających się powoli, często powstaje klasyfikacja, która określa etap choroby, przez co ułatwia komunikację między specjalistami. W przypadku chondromalacji rzepki wyróżniono 4 stopnie:

  • chondromalacja rzepki 1 stopnia – spluszowacenie i zmiękczenie,
  • chondromalacja rzepki 2 stopnia – małe pęknięcia, sięgające nie głębiej niż do połowy grubości chrząstki,
  • chondromalacja rzepki 3 stopnia – głębsze pęknięcia, sięgające powyżej połowy grubości chrząstki, czasem aż do kości, ale nieodsłaniające jej,
  • chondromalacja rzepki 4 stopnia – głębokie ubytki w chrząstce stawowej, odsłaniające kość podchrzęstną.

Jako że nie wszystkie te zmiany da się cofnąć, koniecznie trzeba zgłosić się do lekarza, kiedy tylko podejrzewamy jakiekolwiek problemy z rzepką.

Chondromalacja rzepki Na grafice: zdrowe kolano po lewej, chondromalacja rzepki po prawej.

Przyczyny chondromalacji rzepki

Chondromalacja rzepki może mieć wiele przyczyn. Należą do nich między innymi:

  • uraz (choć objawy niekoniecznie pojawią się bezpośrednio po nim!),
  • powtarzające się przeciążenia stawu kolanowego,
  • zmiany zwyrodnieniowe spowodowane kontuzjami czy chorobami,
  • zaburzenia osi stawu (koślawość lub szpotawość kolan, ale też np. płaskostopie),
  • wadliwe ułożenie rzepki lub ukształtowanie powierzchni stawowych,
  • osłabione lub napięte mięśnie otaczające staw kolanowy.

Czynnikami, które mogą przyczyniać się do uszkodzenia rzepki, są też zbyt intensywne treningi, nadwaga, szybki wzrost w okresie dojrzewania, niewłaściwa dieta czy praca siedząca.

Po określeniu przyczyny chondromalacji rzepki, leczenie powinno być do niej dostosowane, a później pacjent powinien zastosować się do zaleceń profilaktycznych. Czasem jednak nie da się określić przyczyny problemu.

Objawy chondromalacji rzepki

Kiedy pacjent cierpi na chondromalację rzepki, objawy będą nasilać się stopniowo wraz z rozwojem kontuzji. Schorzenie poznamy przede wszystkim po bólu w okolicy rzepki, który nie jest punktowy, tylko obejmuje większą część kolana, i nasila się przy obciążaniu stawu, na przykład podczas siadania, kucania, chodzenia po schodach, a z czasem podczas zwykłego chodzenia oraz odpoczynku. Poza tym typowe jest uczucie sztywności i niestabilności w kolanie, obrzęk, a także wrażenie „chrupania” w stawie podczas ruchu.

Dla potwierdzenia wstępnej diagnozy, specjalista wykona kilka testów i zleci odpowiednie badania, zwykle jest to zdjęcie rentgenowskie, badanie ultrasonograficzne lub rezonans magnetyczny, ewentualnie artroskopia.

Chondromalacja rzepki – leczenie i klasyczna fizjoterapia

W zaawansowanych przypadkach konieczny może okazać się zabieg chirurgiczny, zwykle jednak wystarcza leczenie zachowawcze. Co się na nie składa? Oczywiście odpoczynek i odciążanie rzepki, leki przeciwbólowe i przeciwzapalne. W zależności od przyczyny, zalecana może być także odpowiednia suplementacja w formie doustnej lub dostawowej, by chrząstka stawowa szybciej się zregenerowała.

W leczeniu chondromalacji rzepki rehabilitacja jest bardzo ważnym etapem. Ma ona przede wszystkim pomóc odzyskać pełny zakres ruchu w stawie, poprawić wzorce ruchowe, jak i przywrócić równowagę mięśniową.

W tym celu stosuje się terapię manualną oraz ćwiczenia rozciągające, stabilizacyjne i wzmacniające. Kiedy rehabilitowana jest chondromalacja rzepki, ćwiczenia izometryczne są niezbędne, często nie tylko po to, by pacjent wrócił do formy, ale również po to, by zapobiec nawrotom kontuzji. Dobre efekty daje użycie specjalistycznego sprzętu do treningu inercyjnego. Poza tym stosuje się przy chondromalacji rzepki taping, by ustabilizować kość i zmniejszyć kompresję w stawie.

Chondromalacja rzepki – fizjoterapia metodami nowoczesnymi

W leczeniu chondromalacji rzepki fizjoterapia może wspierać proces już od samego początku. W celach minimalizowania bólu, niwelowania stanu zapalnego i wsparcia procesów regeneracyjnych stosuje się takie metody fizjoterapii jak: krioterapię, elektroterapię, terapię laserem wysokoenergetycznym lub terapię TECAR.

Przykładowo terapia laserem wysokoenergetycznym służy wprowadzeniu energii w miejsce schorzenia po to, by przyspieszyć regenerację tkanek. Pomaga więc szybciej zwalczyć stan zapalny i przejść do rehabilitacji, zmniejszyć konsekwencje unieruchomienia i sumarycznie wcześniej zakończyć leczenie.

Terapia TECAR to natomiast innowacyjne zabiegi, wykorzystujące fale radiowe wysokiej częstotliwości. Również one wprowadzają energię do tkanki będącej źródłem problemu, przez co skutecznie stymulują komórki do regeneracji i przyspieszają leczenie.

Mimo skuteczności wielu nowoczesnych form leczenia chondromalacji rzepki, rehabilitacja nigdy nie zastąpi profilaktyki: odpowiedniej ilości ruchu przy pracy siedzącej, rozgrzewki oraz właściwie dobranych obciążeń podczas treningów. Warto też być uważnym na sygnały płynące z ciała, by ewentualne problemy redukować już na początku.

Źródło tekstu: https://www.bardomed.pl/blog/porady-eksperta/chondromalacja-rzepki-fizjoterapia-metodami-klasycznymi-i-innowacyjnymi/